Wat is Japanse duizendknoop?
Japanse duizendknoop (Reynoutria japonica, vroeger Fallopia japonica of Polygonum cuspidatum) is een snelgroeiende plant die oorspronkelijk uit Oost-Azie komt. In de 19e eeuw werd hij als sierplant naar Europa gehaald. Buiten zijn natuurlijke omgeving heeft de plant hier nauwelijks vijanden, waardoor hij zich explosief verspreidt. Daarom geldt hij als een van de meest invasieve planten van Nederland.
De plant sterft in de winter bovengronds af, maar onder de grond zit een uitgebreid netwerk van wortelstokken (rhizomen). Die kunnen jaren overleven en meters ver groeien. Uit het kleinste stukje wortelstok of stengel kan een nieuwe plant ontstaan.
Hoe herken je Japanse duizendknoop?
De plant valt op door een combinatie van kenmerken. Een korte samenvatting:
- Stengels: hol en bamboe-achtig, met knopen en vaak rood- of paarsgevlekt, tot wel 3 meter hoog.
- Blad: breed, hartvormig tot schepvormig, met een rechte voet, in een zigzag-patroon langs de stengel.
- Bloei: pluimen met kleine roomwitte bloempjes in augustus en september.
- Groeiwijze: dichte haarden waarin vrijwel niets anders groeit.
Wil je zeker weten of je met duizendknoop te maken hebt? Lees de uitgebreide herkenningsgids met look-alikes.
Waarom is de plant zo lastig?
Japanse duizendknoop verdringt inheemse planten en verarmt zo de natuur. Maar het grootste probleem is de groeikracht onder de grond. De wortelstokken zoeken de weg van de minste weerstand en kunnen via scheuren en voegen door verharding, bestrating, riolering, muren en soms zelfs funderingen groeien. Dat kan leiden tot schade aan tuinen, opritten, leidingen en gebouwen. Lees meer over de gevolgen voor je woning en de huiswaarde.
Verspreiding in Nederland
Japanse duizendknoop komt inmiddels in heel Nederland voor, van stadscentra tot het platteland. De plant gedijt vooral op plekken waar grond verzet wordt of waar stukjes wortelstok terechtkomen: langs spoor- en waterwegen, op bermen, bouwterreinen en in tuinen. Verspreiding gebeurt bijna altijd door menselijk handelen, zoals het verplaatsen van besmette grond of maaisel.
Bekijk de bekende groeiplaatsen op de interactieve kaart of per provincie en gemeente.
Is Japanse duizendknoop gevaarlijk voor mens of dier?
Anders dan bijvoorbeeld de berenklauw of de eikenprocessierups is Japanse duizendknoop niet giftig en veroorzaakt hij geen huidklachten. De jonge scheuten zijn zelfs eetbaar. Het risico zit hem volledig in de schade aan de omgeving en in de snelle verspreiding, niet in de gezondheid van mens of huisdier.
Regels en zorgplicht
Japanse duizendknoop staat niet op de Europese Unielijst van zorgwekkende invasieve exoten, maar er geldt in Nederland wel een algemene zorgplicht. Dat betekent dat je redelijkerwijs moet voorkomen dat je de plant verder verspreidt, bijvoorbeeld door besmette grond of maaisel niet zomaar af te voeren. Plantenresten horen niet op de composthoop of in het groenafval, maar moeten als restafval of via een erkende verwerker worden afgevoerd. Veel gemeenten en waterschappen hebben eigen beleid en bestrijdingsplannen.
Wat kun je doen?
- Herkennen: leer de plant herkennen voordat je iets onderneemt. Zie de herkenningsgids.
- Melden: deel een groeiplaats op de kaart via melden, zodat anderen gewaarschuwd zijn.
- Bestrijden: kies een aanpak die past bij de omvang. Zie verwijderen en bestrijden.
- Niet verspreiden: verplaats geen besmette grond en gooi resten bij het restafval.
Meer informatie
Verdiep je verder via de kennisbank met praktische artikelen over herkennen, bestrijden, kosten en schade. Officiele achtergrondinformatie vind je onder meer bij de NVWA, Stichting Probos en je eigen gemeente of waterschap.
